در یک تقسیم بندى کلى، ارتودنسی را مى توان به دو صورت ارتودنسی ثابت (یا همان سیم کشى دندانها!)  و ارتودنسی متحرک تقسیم نمود. ارتودنسی متحرک یا پلاک متحرک وسیله اى است که از یک سرى اجزاى سیمى و آکریلى تشکیل شده است و با نشستن روى دندانها، یک سرى حرکت هاى خاص را انجام مى دهد. همانطور که از نام ارتودنسی متحرک برمى آید، پلاک هاى ارتودنسی متحرک را مى توان برداشت و دوباره گذاشت. ارتودنسی متحرک معمولا (و البته نه همیشه) در سنین پایین به کار مى رود و تاثیر مهمى در انجام ارتودنسی پیشگیرى و یا ارتودنسی کودکان دارد. با اینحال مواردی نیز وجود دارد که پلاک هاى متحرک ارتودنسی در سنین بالاتر به کار مى روند.

ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک

انواع پلاک ارتودنسی

ارتودنسی متحرک مى تواند بصورت پلاک متحرک فک بالا و یا پلاک متحرک فک پایین و یا هر دو به کار رود. کارهایى که توسط پلاک متحرک ارتودنسی انجام مى شوند به چند قسمت مهم مربوط مى شوند:پلاک متحرک مى تواند یک سرى حرکات فکى را در سنینى که رشد وجود دارد هدایت نماید؛همینطور پلاک متحرک مى تواند یک سرى حرکات دندانى ساده را نیز انجام دهد. علاوه بر این پلاک هاى متحرک ارتودنسی مى توانند بصورت ریتینر در نگهدارى نتایج ارتودنسی موثر باشند و یا حتى یک سرى جابجایى هاى خفیف دندانى (را که اصطلاحا برگشت درمان ارتودنسی نامیده مى شوند) انجام دهند. بهر حال در مقاله پیش رو تلاش مى کنیم انواع پلاک ارتودنسی را به زبان ساده توضیح دهیم

ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک فک بالا

پلاک متحرک فک بالا از کام و قلابهاى روى پلاک متحرک کمک مى گیرد تا روى دندانهاى بالا بنشیند. این پلاک متحرک معمولا براى باز کردن و وسیع کردن کام بکار مى رود. در وسط این پلاک متحرک پیچى تعبیه شده است که آچار آن در اختیار والدین مراجعه کننده قرار مى گیرد و آنها با بازکردن این پیچ مى توانند فک بالا را گسترش دهند. اینکار بویژه در افرادى که تنفس دهانى دارند یا کام آنها تنگ مى باشد بسیار کمک کننده است و امکان این را فراهم مى کند که قوس دندانى فک بالا، شکل مناسبى را پیدا کند.

شاید این مطلب نیز برای شما مفید باشد:
دندان اضافه

ارتودنسی متحرک فک پایین

پلاک هاى متحرک فک پایین کمتر از پلاکهاى متحرک فک بالا کاربردى هستند ولى با اینحال کاربردهاى خود را دارند. ارتودنسی متحرک فک پایین در بهبود نظم و تصحیح نامرتبى دندانهاى پایین موثر مى باشند. پلاک متحرک فک پایین به اندازه پلاک متحرک فک بالا گیر خوبى ندارد و مقدارى لق تر از پلاک متحرک فک بالا مى باشد؛علت آن نیز در این موضوع مى باشد که دندانهاى فک پایین بخوبى دندانهاى فک بالا گیر مناسبى ندارند و از طرفى پلاک متحرک فک پایین به دلیل وجود زبان، نمى تواند به کف دهان بخوبى بچسبد.

ارتودنسی متحرک فک بالا و فک پایین

در مواردى ممکن است فرد بصورت مجزا در هر فک نیاز به پلاک متحرک ارتودنسی داشته باشد که به همین منظور در هر دو فک کار انجام مى شود. استفاده همزمان از پلاک متحرک بالا و پایین دشوار است و در مواردى این چنینى گاهى متخصص ارتودنسی براى کمک به استفاده فرد، زمان استفاده یکى را روزانه و دیگرى را شبانه قرار مى دهد. در پلاک متحرک بالا و پایین معمولا هر یک از پلاک ها بصورت مستقل در فک مورد نظر کار انجام مى دهد اما مواردى وجود دارد که پلاک هاى متحرک بالا و پایین بصورت ترکیبى با هم عمل مى کنند که در اصطلاح دستگاه فانکشنال ارتودنسی نامیده مى شود.

دستگاه فانکشنال ارتودنسی

در مواردى که فک پایین بخوبى رشد نیافته است و (در مقایسه با فک بالا) عقب بودن فک پایین مشاهده مى شود، مى توان از فرصت رشد باقیمانده براى تحریک رشد فک پایین بهره گرفت. پلاک هاى فانکشنال ترکیبى از یک پلاک متحرک در فک بالا و یک پلاک متحرک دیگر در فک پایین مى باشد که فرد را مجبور مى کند فک پایین خود را در موقعیت جلوترى ببندد.

ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک

این پلاک هاى متحرک بالا و پایین در ترکیب با یکدیگر عمل مى کنند و در یک بازه زمانى ٩-١٢ماهه آنقدر فرد را به جلو آوردن فک پایین مجبور مى کنند که موجب رشد این فک مى شوند. ارتودنسی فانکشنال امروزه نقش بسیار مهمى در درمان هاى اسکلتى فکى دارد.

شاید این مطلب نیز برای شما مفید باشد:
هزينه ارتودنسي

پلاک هاى شفاف ارتودنسی (ارتودنسی نامرئی)

انواع دیگرى از پلاک هاى ارتودنسی نیز به ارتودنسی معرفى شده اند که ظاهر شفافى دارند و ساختارى متفاوت از پلاک هاى متحرک معمول ارتودنسی دارند. این پلاک هاى شفاف ارتودنسی (که ارتودنسی نامرئى نیز نامیده مى شوند) به صورت مرتب بکار رفته و تعویض مى شوند و در استفاده مرتب از آنها، مشکلات ارتودنسی خفیف به تدریج درمان مى شوند. امکان استفاده از این نوع ارتودنسی، بدلیل شرایط خاص موجود در کشورمان (تحریم ها)  دشوارى هاى خاص خود را دارد.

ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک

پلاک متحرک بعد از ارتودنسی

مراجعه کنندگان پس از اتمام ارتودنسی ثابت و به منظور تثبیت دندانها در موقعیت نهایى خود، بایستى تا مدتى از پلاک هاى متحرک ارتودنسی استفاده نمایند. هدف از پلاک متحرک بعد از ارتودنسی نگهدارى دندانها در موقعیت خود مى باشد. مدت زمانى که بایستى فرد از پلاک متحرک بعد از ارتودنسی استفاده نماید، بسیار متغیر و بر اساس تشخیص ارتودنتیست مربوطه مى باشد. متخصصین ارتودنسی مختلف سلیقه هاى مختلفى در استفاده از انواع نگهدارنده هاى ارتودنسی در بیماران دارند ولى اینکه یک متخصص ارتودنسی در هر دو فک بالا و پایین پلاک متحرک ارتودنسی تجویز کند چیز عجیبى نیست.

ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک بهتر است یا ثابت؟

این سوال را بصورت شایعى از مراجعه کنندگان ارتودنسی مى شنویم که آیا براى مرتب کردن دندان هایم نمى توانم بجاى ارتودنسی ثابت از ارتودنسی متحرک استفاده نمایم؟واقعیت امر این است که تفاوت هاى عمده اى بین ارتودنسی ثابت و ارتودنسی متحرک وجود دارد. ارتودنسی متحرک براى حرکت هاى دندانى محدودیت عمده اى دارد و نمیتواند ریشه دندانها را جابجا کند و اینرو در مواردى که نیاز به ردیف کردن دندانها باشد، کاربردى ندارد. براکت هاى ارتودنسی ثابت مانند دستگیره اى به روى دندانها متصل مى شود و قادر است همراه با تاج دندانها، ریشه آنها را نیز حرکت دهد. ازینرو ارتودنسی متحرک بجاى ارتودنسی ثابت (و بالعکس) به کار نمى رود و استفاده از این دو ارتودنسی مختلف، کاربردهاى خود را دارد.

ارتودنسی متحرک در بزرگسالان

همانطور که توضیح داده شد ارتودنسی متحرک و ارتودنسی ثابت هر کدام کاربردهاى خاص خود را دارند ولى از آنجاییکه کاربرد ارتودنسی ثابت در مرتب کردن دندانها بیشتر مى باشد و آنچه که در نوجوانان و بزرگسالان بیشتر مورد توجه مى باشد همین مرتب کردن دندانها مى باشد، از ارتودنسی ثابت بیشتر در سنین بالاتر و از ارتودنسی متحرک بیشتر در سنین پایین تر استفاده مى شود. البته این موضوع قانون نمى باشد و اگر نوع حرکت دندانى مورد نیاز، به حرکت ریشه دندان نیازى نداشته باشد، پلاک متحرک ارتودنسی در بزرگسالان نیز قابل استفاده است. بیشترین کاربرد پلاک متحرک ارتودنسی در بزرگسالان  در مواردى است که یک یا دو دندان فرد در اثر استفاده نامرتب یا عدم استفاده از نگهدارنده ارتودنسی (ریتینر) به موقعیت قبلى خود برگشته باشد. در این موارد دیگر نیازى نیست که تمام دندانها سیم بسته شوند و با پلاک متحرک معمولا مى توان موقعیت دندان جابجا شده را تصحیح نمود.

شاید این مطلب نیز برای شما مفید باشد:
رعایت بهداشت در ارتودنسی

مراحل ارتودنسی متحرک

انجام ارتودنسی متحرک، مراحل پیچیده اى ندارد. پس از تهیه عکسهاى ارتودنسی و تکمیل مدارک مورد نیاز، از فک مورد نظر قالبگیرى ارتودنسی انجام مى شود. از روى قالب ارتودنسی، مدل گچى دندانهاى فرد ریخته مى شود و روى همین مدل گچى،  پلاک متحرک ارتودنسی در لابراتوار ارتودنسی ساخته شده و به کلینیک ارتودنسی برگردانده مى شود. در جلسه تحویل پلاک متحرک ارتودنسی در زمینه نحوه نگهدارى پلاک متحرک و شرایط استفاده از آن به بیمار توضیح داده مى شود. جلسات ویزیت پلاک متحرک ارتودنسی نیز همانند ارتودنسی ثابت معمولا بصورت ماهیانه انجام مى شود.

قیمت ارتودنسی متحرک

قبلا در مقاله اى مجزا و بصورت مفصل در مورد هزینه ارتودنسی توضیحات مبسوطى ارائه نموده ایم که در صورت علاقه مندى مى توانید به آن مراجعه نمایید. هزینه هر فک پلاک ارتودنسی معمولا یک سوم تا نصف هزینه هر فک ارتودنسی ثابت مى باشد و طبیعتا در مواردى که نیاز به هر دو پلاک متحرک ارتودنسی در فک بالا و فک پایین باشد (مانند پلاک هاى فانکشنال) قیمت آن دو برابر خواهد بود. نحوه پرداخت هزینه ارتودنسی متحرک با ارتودنسی ثابت یک تفاوت مهم دارد و آنهم این است که طول دوره درمان با ارتودنسی متحرک چند ماه بیشتر نیست و مانند ارتودنسی ثابت خیلى نمى توان هزینه ارتودنسی متحرک را بصورت قسطى پرداخت کرد . ارتودنسی اقساطى در هزینه پلاک متحرک خیلى معنایى ندارد و هزینه آن اغلب با تحویل وسیله یا در چند ماه اول تسویه مى شود.

به این نوشته امتیاز دهید
  • امتیاز شما
درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
1 (2 رای)
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *